Медиация қалай өтеді
Қадам-қадаммен: алғашқы өтініштен қол қойылған қорытынды келісімге дейін — бетпе-бет немесе порталда онлайн.
Медиация — ерікті әрі құпия рәсім: онда бейтарап делдал дау тараптарына барлығын қанағаттандыратын шешімді өздері табуға көмектеседі. Төменде рәсімнің қандай кезеңдерден тұратынын, кім неге жауап беретінін және қандай құжаттар ресімделетінін сипаттадық. Қазақстанда медиация жүргізу тәртібін Қазақстан Республикасының «Медиация туралы» Заңы айқындайды, ал сотта қаралып жатқан істер бойынша татуласу мүмкіндігі іс жүргізу кодекстерінде көзделген.
Медиацияға кім қатысады
- Тараптар — арасында дау туындаған азаматтар немесе ұйымдар. Қорытынды шешімді дәл солар қабылдайды; олардың келісімінсіз келісім жасалуы мүмкін емес.
- Медиатор — бейтарап делдал. Ол келіссөздерді ұйымдастырады, қағидалардың сақталуын қадағалайды, мүдделер мен шешім нұсқаларын тұжырымдауға көмектеседі, бірақ шешім шығармайды және тараптардың ешқайсысының өкілі болып табылмайды.
- Тараптардың өкілдері — мысалы, заңгерлер. Егер тараптар бұл туралы уағдаласса, олардың қатысуы мүмкін.
Рәсімнің кезеңдері
1-кезең. Медиаторды таңдау
Тізілімді ашып, мамандарды қала, медиация түрі, тіл және ұйым бойынша іріктеңіз. Медиатордың жеке бетінде оның мамандануы, тілдері, жұмыс істейтін қалалары және ұйымдағы расталған мүшелігі көрсетілген. «Верификацияланған» белгісі медиатордың құжаттары тексерілгенін білдіреді, ал оның жанында нақты не расталғаны көрсетіледі. Санатқа назар аударыңыз: кәсіби және қоғамдық медиаторлар бөлек көрсетіледі.
2-кезең. Өтініш
Егер медиатор онлайн-ресімдеуге қосылған болса, өтінішті тікелей порталда беруге болады: даудың мәнін қысқаша сипаттап, екінші тарапты және өзіңізге ыңғайлы тілді көрсетіңіз. Өтінішті бірден бірнеше медиаторға жіберуге болады — ол оны бірінші болып қабылдаған медиаторға бекітіледі. Егер медиаторда онлайн-ресімдеу қосылмаған болса, оның бетіндегі жария байланыс деректері арқылы хабарласыңыз.
3-кезең. Екінші тарапты шақыру
Медиатор өтінішті қабылдағаннан кейін екінші тарапқа шақыру жіберіледі. Медиацияға қатысу әрқашан ерікті: екінші тарап келісу-келіспеуді өзі шешеді. Порталда ол қатысуын өзінің есептік жазбасы арқылы растайды.
4-кезең. Медиация туралы шарт
Медиатор медиация туралы шартты дайындайды. Онда тараптар, медиация түрі, дау нысанасы, рәсімді өткізу мерзімі, медиатордың қаламақысы және төлем тәртібі көрсетіледі. Алдымен әр тарап талаптармен танысып, оларды қабылдайды, және барлық қатысушылар қабылдағаннан кейін ғана шартқа ЭЦҚ-мен қол қойылады.
5-кезең. Келіссөздер
Медиатор кездесулер өткізеді — бірлескен немесе жеке, бетпе-бет немесе онлайн. Алғашқы кездесуде ол қағидаларды түсіндіреді, содан кейін тараптар өз ұстанымдарын баяндайды, одан әрі медиатор осы ұстанымдардың астарында қандай мүдделер жатқанын анықтауға көмектесіп, тараптармен бірге шешім нұсқаларын іздейді. Кездесулер саны даудың күрделілігіне және тараптардың уағдаластығына байланысты.
6-кезең. Қорытынды келісім
Егер тараптар шешімге келсе, медиатор дауды реттеу туралы келісімді ресімдейді. Онда кім, не істеуге, қандай мерзімде және қалай міндеттенетіні тіркеледі. Келісімді де алдымен әр тарап қабылдайды, содан кейін оған барлық қатысушылар ЭЦҚ-мен қол қояды. Егер уағдаласу мүмкін болмаса, рәсім келісімсіз аяқталады, ал тараптар өз құқықтарын қорғаудың өзге де барлық тәсілдерін сақтайды.
7-кезең. Келісімді орындау
Келісімді тараптар онда көрсетілген тәртіппен және мерзімде өз еркімен орындайды. Сондықтан талаптарды нақты тұжырымдау маңызды: сомалар, күндер, мүлікті немесе ақшаны беру тәсілдері. Егер медиация сотта қаралып жатқан іс бойынша жүргізілсе, келісіммен байланысты одан арғы әрекеттер іс жүргізу заңнамасымен айқындалады — оларды медиатордан немесе өз өкіліңізден нақтылаңыз.
Онлайн және бетпе-бет: айырмашылығы неде
Мәні жағынан рәсім бірдей: сол қағидаттар, медиатордың сол рөлі, сол құжаттар. Айырмашылық — ресімдеу тәсілінде. Онлайн-медиация кезінде өтініш, шарт және келісім порталда ресімделеді, ал оларға ЭЦҚ-мен қол қойылады: компьютерде NCALayer арқылы, телефонда QR-код бойынша eGov mobile арқылы. Кездесулер қашықтан өтуі мүмкін, бұл тараптар әртүрлі қалаларда болған жағдайда ыңғайлы. Бетпе-бет медиация жеке байланыс маңызды адамдарға қолайлы; бұл жағдайда құжаттар медиатормен уағдаластық бойынша ресімделеді.
Құпиялылық
Егер тараптар өзгеше уағдаласпаса, медиация барысында талқыланғанның бәрі тараптар мен медиатордың арасында қалады. Рәсімнің мазмұны порталда жарияланбайды. Медиаторлар ұйымдарының өз мүшелерінің медиацияларына және клиенттердің құжаттарына қол жеткізу мүмкіндігі жоқ. Сәйкестендіру және құжаттарға қол қою үшін қажет ЖСН шифрланған түрде сақталады және ешқашан жарияланбайды.
Рәсім құжаттары
- Өтініш — даудың сипаттамасы бар медиаторға жолданатын өтініш.
- Медиация туралы шарт — рәсімді жүргізу талаптары.
- Дауды реттеу туралы келісім — тараптардың міндеттемелері көрсетілген қорытынды құжат.
Онлайн қол қойылған құжаттар портал серверінде сақталады. Әр тарап құжаттар пакетін алады: PDF форматындағы құжат, қолтаңба файлдары және оларды тексеру хаттамасы.
Жиі қойылатын сұрақтар
Өз ЭЦҚ-ңыз қажет пе?
Онлайн қол қою үшін — иә. NCALayer арқылы жұмыс істеуге арналған компьютерге орнатылған кілт немесе телефондағы eGov mobile жарайды.
Медиаторды ауыстыруға бола ма?
Медиация сенімге құрылады, сондықтан медиаторды таңдау — тараптардың құқығы. Егер сенім жоғалса, жағдайды медиатормен және екінші тараппен талқылаңыз.
Медиациядан шығуға бола ма?
Иә. Қатысу кез келген кезеңде ерікті. Рәсімнен шығу сізді сотқа жүгіну немесе қорғаудың өзге тәсілдерін пайдалану құқығынан айырмайды.
Медиатордың қызметіне кім ақы төлейді?
Қаламақы мөлшері мен төлем тәртібі келіссөздер басталғанға дейін медиация туралы шартта тіркеледі. Тараптар шығыстарды өзара қалай бөлетіні туралы уағдаласа алады.