Берешекті реттеу және клиенттердің банктермен әрі МҚҰ-мен дауларын шешу.
Банктік медиация — бұл тәуелсіз делдалдың қатысуымен қарыз алушы мен кредитор арасында жүргізілетін келіссөздер. Кредитор ретінде банк, микроқаржы ұйымы немесе талап ету құқығы берілген коллекторлық агенттік бола алады. Жұмыстан айырылу, науқас, табыстың азаюы — және кеше ғана шамаға келетін ай сайынғы төлем көтеруге ауыр жүкке айналады. Мерзімі өткен берешек өскен сайын кредитормен байланыс көбіне талап қойылған қоңырауларға саяды, ал қарыз алушы жауап беруді доғарады. Медиация әңгімені сындарлы арнаға қайтаруға және берешекті адам үшін нақты орындалатын мерзімде өтеу нұсқасын табуға көмектеседі. Рәсім ҚР «Медиация туралы» Заңына негізделеді, ал басталып кеткен сот ісінде татуласу Азаматтық процестік кодекстің қағидалары бойынша мүмкін болады.
Қарыз алушы үшін сот арқылы өндіріп алу атқарушылық іс жүргізуді, елден шығуға шектеу қойылу ықтималдығын, шоттар мен мүлікке тыйым салуды, қосымша шығыстарды білдіреді. Кредитор үшін сот — уақыт, шығын және белгісіздік: егер борышкерден өндіріп алатын ештеңе болмаса, шешім алу ақша алу деген сөз емес. Медиация екі тарапқа да осы шығындардан құтылуға мүмкіндік береді. Қарыз алушы өз табысына сәйкес келетін түсінікті кесте алады, ал кредитор — қаражатты қайтарудың нақты мүмкіндігін. Келіссөздер өндіріп алу қызметімен сөйлесуге қарағанда сабырлы өтеді, ал адамның қаржылық жағдайы туралы мәліметтер рәсімнен тыс шықпайды.
Медиатор банктің де, қарыз алушының да мүддесін білдірмейді. Ол кредитордың берешекті есептен шығаруға келісетініне кепілдік беруге құқылы емес және тұрақсыздық айыбының заңды есептелгенін-есептелмегенін шешпейді. Оның міндеті — диалог құру, тараптарға ақпарат алмасуға көмектесу, ұсынылып отырған кестені орындау шынымен мүмкін бе, соны тексеру. Бір тарап ірі қаржы ұйымы, ал екіншісі заңгерлік дайындығы жоқ азамат болған кезде медиатордың бейтараптығы ерекше маңызды: маман қарыз алушының талқыланып жатқан шарттардың мазмұнын түсінуін қадағалайды. Егер медиатор бұрын кредиторда жұмыс істесе немесе онымен байланысты болса, ол бұл туралы хабарлауға міндетті.
Дауды реттеу туралы келісімде тараптар мойындайтын берешек сомасы, жаңа төлем кестесі, тұрақсыздық айыбының тағдыры, төлем мерзімі қайта өткізіп алынған жағдайдағы іс-қимыл тәртібі, кепілге қатысты шарттар көрсетіледі. Көбіне соның негізінде кредитор өзінің ішкі рәсімдеріне сәйкес қарыз шартына қосымша келісім ресімдейді. Егер дау сотта қаралып жатса, тараптар келісім жасасып, оны сотқа ұсына алады; бекітілгеннен кейін іс бойынша іс жүргізу тоқтатылады, ал кесте бұзылған жағдайда кредитор мәжбүрлеп орындату үшін жүгінуге құқылы. Сондықтан шынымен орындай алатын кестеге ғана келісім берген жөн.
Медиация кредиторды жеңілдік жасауға міндеттемейді: егер банк шарттарды өзгерту мүмкіндігін көрмесе, келісім жасалмауы мүмкін. Рәсім заңнамада тікелей белгіленген тетіктерді, мысалы, қарыз алушының шарт талаптарын өзгерту туралы өтінішпен банкке жүгінуін немесе жеке тұлғалардың төлем қабілеттілігін қалпына келтіру және банкроттық рәсімдерін алмастырмайды. Медиация алаяқтық белгілері бар әрекеттерге дау айту үшін жарамайды — мұнда құқық қорғау органдары қажет. Егер қарыз көп әрі әртүрлі кредиторлар алдында болса, кейде алдымен кешенді шешім туралы заң кеңесін алған дұрыс.
Шартты мысал: жеке кәсіпкер автокөлікті кепілге қойып тұтынушылық кредит алды, ал жарты жылдан кейін ірі тапсырыс берушісінен айырылды. Төлемдер тоқтады, банк талап қоюға дайындала бастады және кәсіпкерге жұмыс үшін қажет автокөлікті алып қоюды талап етті. Медиацияда қарыз алушы жаңа клиенттермен жасалған шарттарды және болашақ түсімдердің есебін көрсетті. Тараптар төмендетілген төлемдердің алты айлық кезеңі туралы, одан кейін толық кестеге қайта оралу туралы, сондай-ақ жаңа кесте сақталған жағдайда есептелген тұрақсыздық айыбын ішінара азайту туралы уағдаласты. Автокөлік иесінде қалды, ал банк қаражатты қайтарудың түсінікті жоспарын алды.
Порталдағы кәсіби медиаторлар тізілімінде «Банктік медиация» түрін және өз қалаңызды таңдаңыз. Маманның кредиттік даулардағы тәжірибесіне және қаржы ұйымдарының жұмыс қағидаттарын түсінуіне назар аударыңыз. Көптеген медиаторлар келіссөздерді қашықтан жүргізеді, бұл кредитордың бас кеңсесі басқа қалада орналасқан жағдайда ыңғайлы. Кредиторды және берешектің шамамен сомасын көрсете отырып, онлайн өтінім қалдырыңыз — медиатор сізбен хабарласып, кредиторды келіссөздерге шақыру мүмкіндігін талқылайды.
Материал анықтамалық сипатта болады және заң кеңесі болып табылмайды. Медиацияның нақты жағдайға қолданылуын медиатордан нақтылаңыз.
